Harput'ta Efsane Zindan

      Yerin 64 metre altında gerçekleştirilen çalışmalarda, doğal yapılı 98 basamaklı merdivenli tünelle zindana iniliyor. 190 cm ile 330 cm uzunluğunda ve 170 cm eninde olan tünelde, 2 tane havalandırma bacası bulunuyor. Bacaların yeryüzüyle bağlantıları henüz bulunamadı. Tünelin sonunda ise uzun bir salon ve salonu üçe ayıran bölmeler bulunuyor. Bu bölmelerden birinin yeni bir tünel girişi olduğu sanılmaktadır. Bu tünel çalışmasının önümüzdeki sene devam edeceği bildirildi.
     “Harput Zindanları” hakkında görüşlerini aldığımız Prof. Dr. Veli Sevin, bundan sonraki çalışmalarda arkeologların görevinin bu mağaranın sırrını çözmek, kimlerin, ne zaman ve ne için yaptırdıklarını tespit etmek olduğunu belirtti. Prof. Dr. Veli Sevin, “Elazığ Müze Müdürlüğü tarafından dört yıldır yürütülmekte olan Harput İç Kale kazılarında yer altına inen tüneller ve odalar bulundu. Tesis tamamen kayalara oyularak açılmış. Şimdilik 98 basamak temizlenerek karanlık bir mağaraya ulaşıldı. Yüz metre kare kadar genişlikteki mağaranın içinde merdivenlerle inilen üç büyük göz buluyor. Çalışmalar halen sürüyor ve belli ki gelecek yıllarda da devam edecek.

    Şimdi arkeologlara düşen görev bu mağaranın sırrını çözmek. Kimler, ne zaman ve ne için yaptırtmıştı? Bir bir iz sürülüp aranacak. Yüz yılı aşan bir süredir toprak altında olmasına karşın bu yer altı yolları ve odaları günümüzde hâlâ pek çok şehir efsanesine konu ediliyor.” dedi.
        Halk arasındaki zindan efsaneleri ile ilgili de bilgi veren Sevin, “Kimileri tüneller ile Elazığ’a bağlandığını, kimileri büyük hazineler barındırdığını söyleyip duruyor. Hatta Osmanlılar döneminde dilden dile anlatılan bir efsaneye göre, karanlık zindanda genç, gayet güzel ve tılsımlı bir kız altın bir köşk üzerinde yatar ve her yıl bir kez uyanarak “Süt Kalesi, Dere Hamamı yıkıldı mı? Katır kuzuladı mı?” şeklinde haykırırmış. Bu sesi bizzat duyduğunu söyleyenler de çıkarmış. Biz yaklaşık bir buçuk aydır yerin altındaki karanlık, nemli tüneller içinde bu tesisi açmaya, uyuyan güzele ulaşmaya gayret ediyoruz. Ama ses seda yok her nedense. Yoksa daha da derinlerde mi bekliyor bizleri? Bilemiyoruz. Ancak bildiğimiz şu ki, bu muazzam yer altı yapısını günümüzden 2 bin 8 yüz yıl önce Urartu kralları bir sarnıç olarak yaptırtmış; amacı yalnızca su. Nitekim içinde su hâlâ var. Osmanlılar dedikodu ve rivayetlerden öyle bıkmış olmalılar ki padişah Abdülmecit döneminde burayı taş ve toprakla tamamen doldurarak köreltmişlerdi. Biz şimdi hâlâ onların doldurduklarını temizlemekle meşgulüz…” dedi.
       Harput Kalesi’nin Urartu Krallığı’nın yıkılışından sonra hiç terk edilmediğini de sözlerine ekleyen Sevin, “Roma, Bizans, Artuklu, Akkoyunlu ve Osmanlılar döneminde de önemini korudu. Eski sarnıç bir zindana dönüştürülerek kullanıldı. Zindan Ortaçağ’da büyük ün kazanmıştı. Harput’un Artuklu Beyi Belek 1122 ve 1123 yıllarında, Kudüs’ün mağrur Haçlı kralı ile Urfa kontu, Birecik senyörü ve onlarca haçlı şövalyesini zincire vurarak bu zindana atmıştı. Bu olay o zamanki dünyada büyük bir heyecan yaratmıştı. 19. yüzyılda Avrupalı seyyahlar Harput’a hep bu zindanı görmek ümidiyle gelmişler ve geriye düş kırıklığı içinde dönmüşlerdi. Gelecek yıllarda, gerekli düzenlemeler yapılıp güvenlik önlemleri alındıktan sonra bu yer altı tesisini herkes rahatça gezip görebilecek; yüz kadar basamağı inip çıkmayı gözüne kestirenler tabii… Yapılmakta olan kazıların kalenin gizli kalmış daha pek çok köşesini ortaya çıkararak tarihe ve Elazığ turizmine önemli katkılarda bulunacağı inancındayız.” diye konuştu.